Die drie beste landbouverenigings in die Noord-Kaap is vir hul werk op grondvlak vereer. Van links is Marian van der Westhuizen, rekenmeester by Agri Noord-Kaap, Stefan van den Heever van die Richmond Landbouvereniging (derde plek), Henry van der Westhuizen van die Dwaalhoek Landbouvereniging (naaswenner), Wimpie Steenkamp van die Suid-Roggeveld Landbouvereniging (wenner), Karlien Blake van Standard Bank, borg, en Nicol Jansen, president van Agri Noord-Kaap.

Agri Noord-Kaap se jaarlikse kongres is op 28 en 29 Augustus in Kimberley gehou en die prentjie wat tydens dié geleentheid geskets is, was nie net maanskyn en rose nie.

In sy toespraak het Nicol Jansen, president van Agri Noord-Kaap, gesê dat kommersiële boere in hierdie provinsie onbillik behandel word – dit ondanks die ergste droogte in 50 jaar, die feit dat boere die grootste werkverskaffers is en die meeste plattelandse dorpe finansieel moet dra, en dat boere 6% van Suid-Afrika se totale bruto binnelandse produk bydra.

Verslae van die Departement van Landbou, Bosbou en Visserye se Upington-kantoor dui daarop dat rampgeteisterde gebiede dringende finansiële ondersteuning van R425 miljoen oor ’n tydperk van drie maande benodig. Indien die Noord-Kaap nie voor Desember bogemiddelde reën kry nie, kan dié behoefte tot R650 miljoen eskaleer.

Volgens Nicol val hul pleidooie meestal op dowe ore. “As rampe soos die brande in Knysna plaasvind, stel die regering dadelik finansiële hulp beskikbaar. Boere in die Noord-Kaap sukkel egter al vir ’n paar jaar om droogtehulp van die staat te kry.”

Grond en politieke risiko’s

Prof Danie Brand, direkteur van die Vrystaatse Sentrum vir Menseregte, het die debat oor grond en politieke risiko’s ingelei.

Hy sê daar is groot onsekerheid oor grondonteiening in die landbousektor, maar genoeg geleenthede bestaan nog vir georganiseerde landbou om betrokke te raak en hul insette te lewer.

“Natuurlik is daar groot bekommernis by die georganiseerde landbou. Die wysiging wat die regering tans aan die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika, 1996 (Wet 108 van 1996) voorstel, verander egter nie die wyse waarop ons grond mag besit nie. Dit kan onteiening sonder vergoeding toelaat, maar jou grondwetlike regte sal dieselfde bly. Boere moet nugter bly oor hierdie aangeleentheid,” verduidelik hy.

Eskom en die landboubedryf

Prof LJ Gerber van die Departement Meganiese Ingenieurswese aan die Noordwes-Universiteit het oor die Eskom-kwessie gesels. “Dit is vir talle besproeiingsboere en veral vir druiweboere ’n groot probleem omdat hulle baie elektrisiteit gebruik. Hulle ondersoek dus gereeld alternatiewe kragopwekkingsmetodes soos sonkrag.”

Prof Gerber sê Eskom het ’n enorme probleem en die kans is skraal dat dit opgelos gaan word. “Eskom se grootste probleem is munisipaliteite wat nie hul skuld vereffen nie. Suid-Afrikaners skuld Eskom tans R40 miljard.”

Hy glo die tariewe gaan nog verder verhoog omdat die verkope van elektrisiteit die afgelope paar jaar afgeneem het. Radikale veranderinge is dus by Eskom en in die energiebedryf nodig.

Die beste landbou-unies in die Noord-Kaap is tydens die kongres aangewys. Van links is Koning Scholtz van die Douglas Landbou-unie (derde plek), Wiaan van Rensburg van die Oranjerivier Landbou-unie (wenner), Karlien Blake van Standard Bank, borg, Nicol Jansen, president van Agri Noord-Kaap, en Jan Joubert van die Kuruman Landbou-Unie (naaswenner).

Rampe en risiko’s

Prof Dewald van Niekerk van die Sentrum vir Rampstudies aan die Noordwes-Universiteit het op klimatologiese risiko’s en rampondersteuning gefokus. Hy sê die mens ontwikkel so vinnig dat volhoubaarheid onmoontlik is. Hierdie bevolkingsontploffing het ’n reuse-uitwerking op aardverwarming, met rampspoedige gevolge.

Philip Botha, ’n Merinoboer in die Britstown/Strydenburg-omgewing, is as die Noord-Kaap se jongboer van die jaar aangewys. Hier is hy saam met sy vrou, Zané.

Volgens hom gaan die Noord-Kaap beslis nog droër word. “Ons kan nie die droogte self bestuur nie, maar ons kan wel sinvolle insette lewer oor aspekte rondom die droogte en aan maniere dink om water beter te gebruik.”

Hy gee die volgende raad aan boere en die regering om die kwessie aan te spreek:

  • Verskaffing van eenvormige en doelgerigte droogtehulp.
  • Volhoubare toepassing van rampbestuurswette.
  • Beter skakeling tussen die regering en boere.
  • Gebeurlikheidsbeplanning vir boere en belangegroepe.
  • Begroting vir rampverligting.
  • Regeringsinisiatiewe om vee in droogtetye te verkoop.
  • Beter organisering en ondersteuning tussen boere.

Toekennings vir topprestasies

Die drie finaliste in die jongboer van die jaar-kompetisie was Lisa Hanekom, ’n druiweboer van Keimoes, Hilton Megaw van Douglas, wat met mielies, koring, lusern en beeste boer, en Philip Botha, ’n Merinoboer van Britstown/Strydenburg. Laasgenoemde het met die louere weggestap in vanjaar se kompetisie.

Drie jongboere is vanjaar as finaliste in die Noord-Kaap jongboer van die jaar-kompetisie aangewys. Van links is Hilton Megaw van Douglas, Nicol Jansen, president van Agri Noord-Kaap, Philip Botha van Britstown, Naas Fritz van Toyota, borg, en Lisa Hanekom van Keimoes. Philip Botha het uiteindelik met die louere weggestap.

Wyle Henk van Wyk is postuum as erepresident van Agri Noord-Kaap aangewys. Hy het diep spore in die georganiseerde landbou getrap tydens sy presidentskap van dié organisasie, van 2011 tot sy dood in 2018. Die toekenning is aan sy vrou, Ronell, en twee dogters, Hancke en Sandra, oorhandig.

Die Oranjerivier Landbou-unie is as die beste landbou-unie aangewys, met Kuruman as naaswenner en Douglas in die derde plek.

Henk van Wyk is postuum as erepresident van Agri Noord-Kaap aangewys. Sy vrou en twee dogters het die toekenning ontvang. Op die foto is Nicol Jansen, president van Agri Noord-Kaap, Marian van der Westhuizen, rekenmeester by Agri Noord-Kaap, Karlien Blake van Standard Bank, en Hancke, Ronell en Sandra van Wyk.

Die Suid-Roggeveld Landbouvereniging het met die louere weggestap as beste landbouvereniging. Dwaalhoek was tweede en Richmond was in die derde plek. – Koos du Pisanie, Plaas Media

Vir meer inligting, skakel Agri Noord-Kaap by 053 832 9595.