Die huidige voorstel deur die Nasionale Minimumloon-kommissie om die nasionale minimumloon met 1,5% bó inflasie te verhoog, moet bevraagteken word. Is dit nie Suid-Afrika se eerste prioriteit om miljoene werksgeleenthede te skep en ’n beleidsomgewing bevorderlik vir werkskepping daar te stel nie?

Read it in English

Volgens Statistieke Suid-Afrika se jongste arbeidsmagopname, het die werkloosheidskoers ingevolge die uitgebreide definisie van werkloosheid, in die tweede kwartaal van 2020 met 2,3 persentasiepunte tot 42% toegeneem, in vergelyking met die eerste kwartaal van 2020.

Werksverliese en verlore werksgeleenthede in 2020

Werksgeleenthede in die formele sektor het met 1,2 miljoen (10,8%) afgeneem, terwyl 640 000 werksgeleenthede (21,9%) in die informele sektor verlore gegaan het. Werksgeleenthede in private huishoudings het met 311 000 (23,6%) afgeneem, terwyl 66 000 (7,6%) werksgeleenthede in die landbousektor verloor is. Alle bedrywe het in die tweede kwartaal van 2020 werksverliese ervaar, in vergelyking met die eerste kwartaal van 2020.

Die sektore met die hoogste getal werksverliese was gemeenskaps- en maatskaplike dienste (515 000), handel (373 000), private huishoudings (311 000), finansiële dienste (283 000), konstruksie (278 000) en vervaardiging (250 000).

Werksgeleenthede in alle sektore het ook op ’n jaar-op-jaar-grondslag afgeneem. Die grootste verlies aan werksgeleenthede het in die volgende sektore voorgekom: handel (482 000), gemeenskaps- en maatskaplike dienste (379 000), vervaardiging (334 000) en konstruksie (297 000).

Minimumloonverhoging kan tot groter werksverliese lei

Die Nasionale Minimumloon-kommissie moet daarvan kennis neem dat werkloosheid die grootste drywer van armoede is. Loonverhogings moet dus op ’n volhoubare wyse geskied en ekonomiese omstandighede moet in ag geneem word. Die huidige voorstel dat die nasionale minimumloon met 1,5% bó inflasie verhoog word, maak dus geen sin nie.

Verder sal die voorstel om die huidige minimumloon van plaaswerkers met 16,1%, vanaf R18,68 tot R21,68 per uur te verhoog, aanleiding tot selfs meer werksverliese in die landbousektor gee. Menige produsente is ook ernstig deur die inperking en ekonomiese afswaai geraak.

Werkskepping behoort prioriteit te geniet

Agri SA doen ’n beroep op die minister om die huidige ekonomiese situasie in berekening te bring. Die fokus moet na werkskepping verskuif en stappe moet geneem word om verdere werksverliese in alle sektore te beperk.

Die ekonomie swig onder die gewig van vele faktore soos COVID-19, soewereine kredietafgradering en swak groeivooruitsigte. Dit sal ’n gesamentlike poging deur almal verg om te herstel.

Navorsing het getoon dat groot skokke in die beweging van statutêre loonvasstellings, grootskaalse werksverliese tot gevolg het. ’n Verdere toename bó die jaarlikse verhoging in 2021 sal dus problematies wees. Ons sal verkies om ’n gefasseerde benadering oor ’n tydperk van drie jaar te sien. ’n Dubbelsyfer-loonskok moet ten alle koste vermy word. – Persverklaring, Agri SA