Pierre Janse van Rensburg en Hanelie le Roux.

Die vestiging van ’n Beefmaster-stoetkudde by Weston Landbouskool in Mooirivier, KwaZulu-Natal, as deel van die Veeplaas Skole-kuddeprojek het nie sonder stampe en stote verloop nie. Pierre Janse van Rensburg en Hanelie le Roux, die twee personeellede wat vir die kudde verantwoordelik is, sê dit lyk egter nou of dinge gestabiliseer het en die Veeplaas Weston Beefmaster-kudde goed vorder.

“Ons het ongelukkig verliese as gevolg van siekte en diefstal gehad, maar ons kon gelukkig die kudde aanvul deurdat die Beefmaster-keurders twaalf vroulike diere uit ons eie kommersiële kudde geïdentifiseer het wat in die kudde opgeneem kan word.”

Die twee onderwysers sê die ondersteuning van Dave Armitage, ’n Beefmaster-teler in die Bergville-omgewing, is van onskatbare waarde.

“Dave het byvoorbeeld ’n jong stoetbulletjie hier by ons kom aflaai sodat ons die koeie deur hom kon laat dek, en ná die dekseisoen het hy hom weer kom haal. Ons is baie gelukkig om te kan sê dat al 16 koeie van hom dragtig is.”

Vroulike stoetdiere

Die strategie, verduidelik Hanelie, is om die kudde te vergroot deur nog vroulike stoetdiere in te bring. “Die eerste mikpunt is om 20 hoogstaande stoetkoeie te hê waaruit ons dan jaarliks ’n bul of twee vir ons kommersiële kudde van ongeveer 150 koeie kan teel.”

“Wat ons altyd in die oog moet hou,” beklemtoon Pierre, “is dat die belangrikste doelwit van die Veeplaas Weston Beefmaster-kudde opleiding is. Ons is ’n landbouskool en die kinders wat by ons matrikuleer, moet soveel blootstelling as moontlik aan seleksie en teling kry.

“Ons dink aan die volle waardeketting op die plaas – van genetika en die seleksie van teelmateriaal, insluitend veehantering, tot by die afronding en bemarking van uitskotdiere in die voerkraal. Ons het vir dié rede ’n klein voerkraal hier op die skoolplaas, en ons kinders neem ook aan jeugskoue en karkaskompetisies deel.”

Lasater-beginsels

Aangesien dit ’n Beefmaster-kudde is en die Lasater-beginsels spesifiek aan die Beefmaster-ras gekoppel is, is dit vir hulle belangrik dat die leerlinge ook aan hierdie beginsels blootgestel word. Tom Lasater, wat die Beefmaster-ras in Amerika begin het, het die ras aan die hand van die volgende beginsels ontwikkel, naamlik geaardheid of temperament, vrugbaarheid, gewig/groei, bouvorm (aan die haak meer as op die hoef) en melkproduksie.

“Omdat die produk wat die beesboer produseer eintlik daardie karkas is wat aan die haak hang, is dit vir ons belangrik dat ons leerlinge baie duidelike blootstelling kry aan die eienskappe van ’n goeie karkas, en hoe ’n mens by so ’n karkas uitkom. Daarom is die hele proses van diere in die voerkraal voer vir ons so belangrik.

“Kompetisie is ook vir ons skool belangrik. Ons leerlinge moet blootgestel word aan die beplanning en toegewyde uitvoering van om byvoorbeeld ’n groep van vier ossies vir ’n kompetisie in te skryf, wat so na as moontlik voldoen aan die kriteria vir daardie kompetisie. As die groep ossies boonop hier op die skoolplaas geteel is, maak dit die ondervinding soveel meer waardevol,” sê Hanelie.

Pierre voeg by: “Seleksie-eienskappe wat ekonomiese waarde het, soos voeromsetverhouding en groei kan duidelik in die proses geïllustreer word. As die leerlinge ’n karkas aan die haak gesien het en ons gaan in die proses terug tot by die ouers van die betrokke dier, glo ons die hele proses speel ’n baie groot rol in die begrip vir die hele waardeketting wat ons by die leerlinge wil kweek.”

Skenking van weegkratte

Die ondersteuning van spesifiek een plaaslike insetverskaffer, Chari Liebenberg van NMR Engineering, het die skool in staat gestel om hul opleiding en teling verder te verfyn. Dié maatskappy het twee weegkratte aan Weston geskenk waarmee noukeurige meting gedoen kan word. Die skool moes die elektroniese komponente self koop, en op dié manier staan daar nou ’n moderne bees- en skaapskaal op die perseel.

“Ons kan nou data skep waarvan die verwerking op sigself ’n geleentheid vir opleiding verskaf. Dit is uiters interessant en leersaam vir die leerlinge,” verduidelik Hanelie. “ ’n Voorbeeld daarvan is dat verskeie kinders in die vakansie vir my boodskappe gestuur om te vra dat ek die gewigte vir hulle stuur. Hulle het van nuuskierigheid gebrand om te weet hoe die kalwers presteer.

“Sommige neem weddenskappe met mekaar as die dier die weegkrat binnestap. En laat daar net een fout wees! Ons moes onlangs ’n ander skaal gebruik en die data het nie ooreengestem met die verwagting nie. Die kinders het nie gerus voordat ons weer met ons gewone skaal gaan weeg het en die regte data ingevoer kon word nie. En dit sê vir ons ons bereik ons doel. Ons stimuleer ’n aktiewe, denkende, nuwe geslag boere!”

Besige skouprogram

Weston het vanjaar weer ’n besondere aktiewe skouprogram. Die Royal-skou in Pietermaritzburg, waarheen hulle altesaam 17 kalwers geneem het waarvan drie Beefmasters uit die stoetkudde is, is pas agter die rug.

Die kalwers wat vir ALFA 2018 in September bestem is, is ook reeds geselekteer en in ’n voorbereidingsprogram. Twee is Beefmasters uit die Veeplaas Weston Beefmaster-kudde, terwyl die res deur Dave Armitage voorsien word.

“Die kalwers wat ons so inbring, moet tussen 220 en 240kg weeg sodat ons hul gewig in die 120 dae voor die kompetisie kan verdubbel. Die mikpunt is om ’n karkas aan die haak te hê wat sowat 260kg weeg.”

Een van die kalwers uit die Veeplaas Weston Beefmaster-kudde by Weston wat vir skou voorberei word. Haar naam is Rose en sy gaan ná haar skouloopbaan as teeldier in die kudde opgeneem word.

Die natuurlike voedselketting

Dit is veral by ’n skool met leerlinge op dié spesifieke ouderdom, nodig dat die onderwysers baie simpatiek en wys optree wanneer die kinders lief raak vir die diere wat hulle versorg.

Die beginsel van die natuurlike voedselketting is ’n belangrike perspektief wat die kinders van kleins af moet verstaan, en onderwysers moet dit sinvol aan die kinders oordra sodat hulle enersyds nie heeltemal gevoelloos raak nie, maar andersyds ook nie té sentimenteel raak nie.

Intussen leer blootstelling aan die beeste die leerlinge sterk etiese waardes, soos betroubaarheid en menslikheid by die versorging van die diere.

Onuitwisbare liefde vir diere

Pierre en Hanelie is diep onder die indruk van die invloed wat blootstelling aan die beeste op die leerlinge het. “Dis baie duidelik dat ons ’n onuitwisbare liefde vir diere by die leerlinge kweek,” sê hulle.

“Die kinders het intieme kontak met die diere. Hulle sien hoe hulle in die voerkraal groei. Verder maak hulle die kalwers wat skou toe gaan self mak. Die hele proses verseker ’n uiters positiewe verbintenis met die Beefmaster-ras,” sê Hannelie. “Die positiewe blootstelling kan nie beter verwoord word nie as toe ek onlangs een van die leerlinge vir sy maat hoor sê het: ‘Ek gaan vir my pa sê ons moet definitief met Beefmasters boer!’”

Vir meer besonderhede, skakel Pierre Janse van Rensburg by 082 925 5403.