Fetale programmering verwys na die uitwerking van in-utero voedingseffekte op lammers. In kort is dit die uitwerking van ’n dragtige ooi se voeding op die lam se lewenslange produksiepotensiaal. Die ooi se voeding speel ’n sleutelrol in die geboorte van sterk, gesonde lammers. Dit bevorder ook groeitempo, goeie voeromsetvermoë en ’n lae voorkoms van vrektes.

Net soos by die ooi, word die lam se groeipotensiaal geneties bepaal. Die mate waartoe dié potensiaal bereik word, sal van omgewingsfaktore afhang. Dit is veral hier waar voeding waarskynlik die belangrikste en mees bestuurbare faktor is.

Studies het bepaal dat voorgeboortelike voeding, vroeë kolostruminname en voldoende melkproduksie tot goeie gehalte lammers met hoë speenpersentasies bydra. Die laaste 50 dae van dragtigheid (laaste trimester) is uiters belangrik ten opsigte van voeding. Die lam se geboortegewig neem in dié tydperk met soveel as 70% toe. Die ooi se melkklierontwikkeling en potensiële melkproduksie word ook dan vasgelê.

Byvoeding vir ooie

Dit word aanbeveel dat ooie sowat drie tot vier weke voor lamtyd, ’n hoë-gehalte byvoeding ontvang. Die produk 7601 Nutri Skaap BIR Builder (V16424) is ’n goeie opsie, aangesien dit voldoende vesel en hoë-gehalte proteïen verskaf.

Tesame met voldoende maternale melkproduksie, kan ’n produsent verskeie opsies volg om die lam se voedingstatus te verbeter. Een hiervan is goeie kruipvoer, wat smaaklik moet wees en so geformuleer moet word, dat dit hoë-gehalte grondstowwe bevat. Aangesien die lam ’n baie doeltreffende voeromsetter is, regverdig die koste van hierdie tipe voer uiteindelik die resultate.

Invloed van kruipvoer

Lammers wat kruipvoer ontvang, weeg by speen tipies 10 tot 20% meer as lammers wat op die konvensionele manier grootgemaak word. Hierdie lammers bereik ook hul bemarkbare gewig heelwat vroeër, of kan op die standaard speenouderdom van sowat 120 dae direk van die veld af bemark word. Die alternatief is egter om hulle vroeër te speen, wanneer hulle teen die ouderdom van agt tot nege weke die optimale speengewig van sowat 25kg bereik.

Die produk wat vir kruipvoeding gebruik word, is 7603 Nutri Skaap BIR Speenlam (V16421). Dit bestaan uit smaaklike en hoogs verteerbare grondstowwe, wat optimale groei by die lam verseker. Die produk bevat anioniese soute en natuurlike bymiddels om blaasstene, opblaas en suurpens te beperk.

Ná speen kan die lammers op grond van teelstandaarde en ander seleksiekriteria vir die teelkudde geselekteer word of alternatiewelik vir bemarking afgerond word.

Waardetoevoeging op weidings

Moderne plase diversifiseer in ’n poging om hul risiko’s te verlaag. ’n Tipiese aksie is om waarde toe te voeg voordat die dier die plaas verlaat. In die geval van lammers is ’n gewilde waardetoevoegingsopsie om bemarkbare diere op veld of weidings te produseer met behulp van beperkte aanvullende rantsoene, of om hulle op oesreste of selfs in ’n voerkraal op die plaas af te rond.

Die benutting van weidings is meer ekonomies as duur grane of kragvoergebaseerde voerkrale, mits die lammers op goeie gehalte groenweiding aangehou kan word. Lammers in ’n weidingsgebaseerde stelsel kan teen ’n hoër slaggewig bemark word, sonder om noodwendig die karkasgradering te beïnvloed. In vergelyking met ’n voerkraal, bied weidings die geleentheid om infrastruktuur soos kampies te benut. Dit kan die hoeveelheid kragvoer wat lammers benodig om hul slaggewig te bereik, halveer.

Hoewel groenweiding ’n smaaklike en goeie opsie is, het dit tog beperkings, soos lae energie en proteïen, asook ’n tekort aan mikro-elemente. Dit is die rede waarom hoë groeikoerse nie op weiding alleen volgehou kan word nie.

Aanvullende rantsoene

Dit is daarom belangrik dat die formulering van byvoeding die weiding sal aanvul en nie tot veldvervanging sal lei nie. ’n Hoë-gehalte klaargemengde lek wat vir skape op groenweiding aanbeveel word, is 6420 Nutri Lek Wolskaap 20 (V12253). Dit verskaf voldoende proteïen en energie, sonder om weidingsinname te verplaas.

Verskeie tuismengopsies bestaan ook vir die formulering van aanvullende rantsoene vir skape op weiding. Nutri Feeds beveel die gebruik van 6330 Nutri Herkouer Multi Mix 20 (18567) aan, aangesien dit aan ’n produsent die geleentheid bied om verskeie rantsoene vanaf een konsentraat tuis te meng. Mengopsies bestaan vir energielekke op groenweiding, ooi- en lamaanvulling, skaapafronding en verskeie ander rantsoene. – dr Francois van de Vyver, nasionale tegniese bestuurder herkouers, Nutri Feeds

Vir meer inligting, skakel dr Francois van de Vyver by 018 011 8888 of 083 419 4562, of stuur ’n epos aan fvandevyver@countrybird.co.za.