Nog ‘n jaar is op sy rug en ons staan aan die begin van 2019, ‘n jaar wat sonder twyfel sy uitdagings sal hê maar ook baie opwinding sal meebring.

Dawie Maree, Hoof: Landbou-inligting en -bemarking by FNB Landbou, het ‘n paar gedagtes met AgriOrbit gedeel oor 2018 in die truspieël en 2019 in die glasbal vanuit ‘n landbouperspektief.

Hoogtepunte in 2018

Die landbousektor moes vanjaar ‘n hele paar uitdagings die hoof bied, en het in sekere opsigte ook buitengewoon presteer. “Vir my was een van die hoogtepunte in 2018 die herstel van damvlakke in baie gebiede. Dit sit landbou op ‘n baie beter voet. Nou moet watertoelatings vir die landbousektor ook net uitgesorteer word.”

Dawie sê dat hy opgewonde is oor hoe goed sommige bedrywe presteer het, ten spyte van al die uitdagende faktore. “Ek dink byvoorbeeld aan die rooivleisbedryf wat baie groei in uitvoere gesien het. Dit is wonderlik dat ons daardie markte kan ontgin. Die feit dat ons steeds ‘n netto-uitvoerder is, is in die bedryf baie goeie nuus aangesien dit produsentepryse op ‘n redelike stabiele vlak hou.”

Danksy die wisselkoers het baie van Suid-Afrika se uitvoerbedrywe ook uitsonderlik vertoon. “Die sitrusbedryf is een daarvan. Ons is die tweede grootste uitvoerder van sitrus in die wêreld. Dit is ‘n bedryf wat werklik baie goed doen – daar is ‘n klomp nuwe markte wat ontwikkel word en die bedryf toon baie groei.

“Nog ‘n algemene hoogtepunt is die veerkragtigheid van Suid-Afrikaanse boere, deur die bank.”

Laagtepunte in 2018

Ongelukkig, sê hy verder, het ons ook vanjaar ‘n hele paar laagtepunte gehad. “Die een wat bo aan die lys staan is natuurlik die kwessie rondom onteiening sonder vergoeding en die onsekerheid wat dit veroorsaak. Nog ‘n laagtepunt was die listeriose-uitbreking en die ongelooflike effek wat dit op die varkbedryf gehad het.” Daar moet ook nie vergeet word van die een brandstofprysstyging na die ander wat die insetkosteknyptang net stywer en stywer toegeknyp het nie.

Een van die bedrywe wat volgens Dawie nou in ‘n moeilike fase is, is die graanbedryf. “Sake bly maar moeilik in die bedryf as gevolg van verskeie redes. Die groot rekordoes wat ons ‘n paar jaar gelede gehad het en die groot oordragvoorraad, plaas die prys onder druk en dan is die wisselvallige reënval verder ‘n saak van kommer.” Dawie verwys ook na die koringbedryf wat te kampe het met invoere vanaf verskeie oorde.

Kommoditeitspryse in 2019

Volgens Dawie hoef ons nie in 2019 groot skokke oor kommoditeitspryse te verwag nie. “In 2018 het ons ‘n redelik stabiele sywaartse beweging van pryse gesien, wat waarskynlik in 2019 sal voortgaan. Die graanbedryf bly onder druk en ons verwag nie ‘n wesenlike styging in graanpryse nie. In die rooivleisbedryf verwag ons ook redelik stabiele pryse.” Aan die uitvoerkant word matige stygings in kommoditeitspryse verwag.

As ons wil gesels oor ‘n korttermyn- en mediumtermyn-uitkyk vir landbou, is ons ongetwyfeld in die hande van klimaatsfaktore, maar veral oor die medium termyn deel Dawie positiewe verwagtinge. “Soos reeds genoem, is daar ‘n paar bedrywe wat natuurlik onder druk is, maar daar is ook die presteerders wat altyd goed doen. Ek dink ons kan uitsien na ‘n stabiele landboubedryf in die medium termyn.”

Reaksie op die grondkwessie

Dawie beklemtoon dat die huidige grondkwessie nie tot groot skuiwe by bank sal lei nie en ook nie banke meer huiwerig sal maak om geld uit te leen nie. “Ons leen steeds geld uit en is ‘n groot finansierder in die bedryf. Ons is nie huiwerig om geld uit te leen nie, solank daar aan die normale kredietkriteria voldoen word. Daar is ’n klompie faktore wat ’n rol speel en politieke uitsprake is maar ’n klein deeltjie daarvan.”

Dawie identifiseer ‘n boer se terugbetaalvermoë en bestuursvermoë as uiters belangrik as dit kom by aansoeke om lenings. “Waterbeskikbaarheid is ook baie belangrik. As ‘n mens water beskikbaar het is dit maar net ‘n baie makliker onderneming om te finansier.”

Die vraag of boere huiwerig is om lenings aan te gaan as gevolg van die politieke klimaat, sê Dawie, is moeilik om te beantwoord. “Dit hang af na watter streek in Suid-Afrika ons kyk. Onthou, politiek is maar net een van die dinge wat boere in ag neem. Ons het byvoorbeeld gesien boere in ons mielieproduserende areas is baie versigtiger om lenings aan te gaan. Dis nie noodwendig net gekoppel aan politieke faktore nie, maar ook aan bedryfsfaktore soos die relatief lae mieliepryse. In ander bedrywe wat steeds groei, is daar boere wat steeds grootskaals belê in die sektor.”

Toekomsbehoeftes

Dawie raai boere aan om altyd na diversifisering te draai as ‘n manier om risiko te verminder. “Nie net op die plaas nie, maar ook anderkant die plaashek. Maak seker dat al jou eiers nie in een mandjie is nie.”

Die belangrikste vir ‘n volhoubare landboutoekoms in Suid-Afrika, sê Dawie, is dat beleid op alle gebiede nou uitgesorteer word. “Ons moet by ‘n punt uitkom waar landbou ondersteun word deur beleid en die hantering van vraagstukke.” Net so belangrik is ook die ontwikkeling van nuwe markte, beide plaaslik en internasionaal. Dit is volgens Dawie belangrik om te verseker dat beide kommersiële en ontwikkelende boere in Suid-Afrika ‘n mark vir hulle produkte het.

Dawie plaas baie klem op innovasie en vernuwing, en sê dat dit ook by FNB vir hulle baie belangrik is. “FNB is natuurlik bekend vir innovasie en ons is ook besig om binne landbou te kyk na tegnologiese innovasie. Ons kyk hoe ons dit by die boer kan uitkry, en ook hoe ons dit kan inspan om ons interne besluitnemingsprosesse vinniger en beter te maak.”

“Bly altyd vernuwe en altyd positief. Die jaar 2019 gaan beslis nie maklik wees nie, maar daar is baie ligpunte en ons moet positief bly as ons die jaar wil deursien,” sluit Dawie af. – Marike Brits, AgriOrbit

Skakel jou naaste FNB-tak of -bankier, of stuur ’n e-pos aan agric@fnb.co.za.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here