Suid-Afrika het die afgelope paar maande brandstofprysstygings ervaar, met die huidige prys wat ’n rekordhoogte bereik het. Dit is egter nie die einde nie. Volgens die jongste inligting van die Sentrale Energiefonds staar nog ’n verhoging van die brandstofprys Suid-Afrika op 1 Augustus 2018 in die gesig.

Read it in English.

’n Aantal faktore dra tot die groothandelprys van diesel by. Dit sluit eksterne invloede soos die internasionale ruolieprys, wisselkoers (R/$), en internasionale vraag- en aanbodbalans vir petroleumprodukte, sowel as plaaslike elemente soos vervoerkoste, belasting en heffings, in.

Volgens die jongste inligting van die Sentrale Energiefonds, kan die petrolprys in Augustus met 2,9c per liter, diesel met 1,2c en paraffien met 7,5c per liter styg. Aan die begin van Julie het die dieselprys met 26c en 24c per liter vir diesel met ’n swaelinhoud van onderskeidelik 0,05% en 0,005% toegeneem.

Nog faktore vir hierdie verwagte brandstofprysverhoging is hoofsaaklik die swak rand/dollar-wisselkoers en internasionale oliepryse – tot mindere mate. Die rand het egter die afgelope twee weke teruggeveg en vertoon sterker. Indien hierdie tendens voortduur en die prys van die ruolie in toom bly, kan die brandstofprysverhoging dalk nie so hoog wees as wat aanvanklik verwag is nie, of pryse kan selfs onveranderd bly.

Die basiese brandstofprys (BFP) van petrol, diesel en paraffien word daagliks bereken. Hierdie daaglikse berekende BFP is hoër of laer as die BFP wat in die brandstofprysstruktuur weerspieël word. As die daaglikse BFP hoër is as die BFP in die brandstofpryse, word ’n eenheid onder herstel op daardie dag gerealiseer. Wanneer die BFP laer is as die BFP in die prysstrukture, word ’n oorwinning op daardie dag gerealiseer.

Onderherstel dui daarop dat brandstofverbruikers op daardie dag te min vir die produk betaal, terwyl oorherstel, daarop dui dat verbruikers te veel op die dag vir die produk betaal. Hierdie berekeninge word daagliks gedoen – om ’n maandelikse gemiddeld te kry – in die brandstofprys-oorsigperiode, waarvan die gemiddeld bereken word as die brandstofprys-oorsigperiode bereken word.

Die gemiddelde bedrag sal die oor/onderherstel vir die volgende maand bepaal. Tydens ’n onderherstel, en as die koste van brandstof dieselfde bly, sal brandstofverspreiders in Suid-Afrika hoofsaaklik teen ’n verlies werk. Om dit te voorkom, moet pryse styg. Die omgekeerde geld vir ’n oorherstel. Prysverhogingskennisgewings word die laaste Vrydag van elke maand gedoen en tree op die eerste Woensdag van elke maand in werking.

Effek van brandstofprysverhogings

Die algemeenste manier om produkte in Suid-Afrika te vervoer, is per pad. Sowat 80% van graan word per pad vervoer. Oes van somergrane is nog aan die gang, die oes van wintergrane sal binne drie maande begin en somergraanboere sal dan met grondvoorbereiding begin.

As gevolg daarvan sal die vraag na brandstof binnekort hoog wees, veral vir diegene wat vooraf koop. As die huidige tendens van brandstofverhogings voortduur, sal die effek van ’n brandstofprysverhoging wesenlike winsmarges vir die produsent verminder, aangesien insetkoste oor die lang termyn toeneem. – Ikageng Maluleke, Graan SA