Die ekonomiese impak van veediefstal moet met sorg bestudeer word omdat die waarde van die gesteelde vee op verskillende maniere verreken kan word. Dit is soms onduidelik of dieselfde prys per kop oor die tydperk in sulke berekeninge gebruik is en of dit volgens die onderskeie jare se markwaardes bepaal is.

Read it in English. 

Faktore soos inflasie of veranderinge in die rooivleispryse oor tyd kan dus die waardes beïnvloed. Die aantal diere wat per jaar gesteel, teruggevind en verloor is, gee ’n baie meer realistiese waarde. Veediefstalsyfers vir 2016/17 wys dat die meeste skape in die Oos-Kaap (net onder 40 000) gesteel is. In die tweede plek is die Vrystaat (sowat 20 000) en dan Noord-Kaap (byna 7 500).

Die syfers vir beeste lyk ietwat anders, met KwaZulu-Natal wat die hoogste diefstalsyfer toon (net meer as 14 000), gevolg deur die Vrystaat (net meer as 10 000) en Noordwes (net minder as 10 000). Die meeste bokke is in KwaZulu-Natal gesteel in 2016/17 (sowat 13 000) met die Oos-Kaap in die tweede plek (meer as 7 000) en Limpopo derde met meer as 4 000.

Beesdiefstal styg

Dié syfers wys dat beesdiefstal, met die uitsondering van die Oos-Kaap, in al die provinsies in 2016/17 gestyg het. Skaapdiefstal, volgens statistiek van die SAPS, het in die Oos-Kaap, Noordwes en Gauteng gestyg en in die Wes-Kaap, Noord-Kaap, Vrystaat en Mpumalanga afgeneem. Die syfers het redelik konstant gebly in Limpopo en KwaZulu-Natal.

Volgens statistiek van die SAPS het die tempo waarteen beeste teruggevind is (Tabel 1), tussen 2011/12 en 2016/17 verswak. Die terugvindkoers van skape het meer variasie getoon oor die tydperk, maar het tussen 2015/16 en 2016/17 met 5% gedaal. In die geval van bokke het die terugvindkoers oor dié tydperk redelik konstant tussen 26% en 30% gebly.

Die statistiek wys verder dat die aantal sake wat aangemeld is, ook ’n afwaartse tendens toon terwyl die gemiddelde getal vee wat per aangemelde insident gesteel is, geleidelik styg (soos getoon in die grafieke). Daar is twee moontlike redes: òf veeboere meld nie kleiner verliese (een of twee skape) by die SAPS aan nie, maar wel groter insidente; òf dit kan ’n aanduiding wees dat veediefstalsindikate minder gereeld toeslaan, maar meer vee per insident steel. Waarskynlik raak hulle meer bedrewe met die verkwansel van die vee voordat dit teruggevind kan word.

Uit ander bronne

Ondanks die SAPS se amptelike syfers, het Statistiek SA bevind dat die nie-aanmeldingskoers vir veediefstalgevalle in 2015 sowat 67,7% was en versleg het tot 70,1% in 2016. Dit wil sê, meer as 70% van die veediefstalsake is nie by die SAPS aangemeld nie. ’n Studie deur die Departement Landbou-Ekonomie aan die Universiteit van die Vrystaat toon dat die terugvindkoers van gesteelde beeste, skape en bokke in die Vrystaat, Oos-Kaap en Natal veel laer is as wat die SAPS-statistiek getoon het.

Volgens dié studie is in al drie provinsies meer skape per jaar verloor (diere wat nie teruggevind is nie) as wat SAPS-statistiek toon. Die terugvindkoers van gesteelde vee in al drie provinsies is ook laer as wat amptelike syfers wys (sien meegaande grafieke vir meer inligting).

Die grootste verlies aan skape is in die Vrystaat aangeteken waar byna 85 000 skape per jaar verloor word – sowat 1,82% van die Vrystaatse kommersiële skaapboere se skape. Die direkte koste alleen van veediefstal in die drie provinsies is bereken op sowat R477 miljoen per jaar en nog R166 miljoen word deur produsente aan die voorkoming van veediefstal bestee.

Ten slotte

Navorsers het bevind dat werkloosheid en droogte (bestaans-saaiboere wat nie ’n oes kry nie, ens.) van die grootste oorsake van veediefstal is. Suid-Afrika het reeds een van die hoogste werkloosheidsyfers ter wêreld en ons het steeds nie oplossings daarvoor nie. Boonop gaan Suid-Afrika ook gebuk onder ’n langdurige droogte.

Dié faktore speel ’n groot rol in die toename in veeverliese in 2016/17. Volgens ’n onlangse droogtestudie deur die RPO word geskat dat die nasionale beeskudde sowat 15% verklein het en die skaapkudde sowat 14%. In Desember 2017 is 30% minder vee as ’n jaar vantevore geslag, wat aandui dat produsente weer hul kuddes begin opbou.

Die afname in die aanbod van vee het veroorsaak dat die waarde van vee (ook gesteelde vee) verder styg. Dit is dus nou meer winsgewend om ’n veedief te wees. Dit wil voorkom of ons al die elemente vir ’n perfekte (veediefstal) storm het. – RPO nuusbrief

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here