Estimated reading time: 3 minutes

Werknemers wat onder die invloed van dagga, alkohol, dwelms, ensovoorts aan diens is, bly ’n probleem vir enige werkgewer. Die gebruik van bedwelmende middels beïnvloed ’n werknemer se visie, spraak, koördinasie en reaksiespoed. Werknemers wat onder die invloed van sulke middels is en met masjinerie werk of voertuie bestuur, hou ’n buitengewone hoë risiko vir die werkgewer, hulself en ook hul mede-werknemers in.

Arbeidsregmites in landbou uiteengesit.

In September 2018 het die Konstitusionele Hof die privaatgebruik, besit en kweek van dagga in beginsel wettig verklaar. Die gebruik, besit en kweek van dagga mag wel onder sekere omstandighede toelaatbaar wees, maar die bevel van die Konstitusionele Hof het geen impak op die reëls van die werksplek nie.

Wat is ’n privaatplek?

Die hofuitspraak het bepaal dat dit wettig is om dagga privaat te kweek vir privaatgebruik binne ’n privaatplek. Die hof het ongelukkig nie gedefinieer watter plekke as privaat beskou word nie en impliseer gevolglik dat enige plek moontlik aanvaarbaar kan wees, indien dit nie in die openbaar is nie.

Die werksplek kan egter onder geen omstandighede as privaat beskou word nie, selfs nie eens die privaatvoertuie van werknemers in die werksplek se parkeerarea of die badkamers nie. Hierdie areas word deur ander mense gebruik en word dus as openbare plekke geag – selfs al is dit net mede-werknemers wat die areas gebruik. Die gebruik van dagga in die werksplek sal dus onwettig wees.

Aan diens onder die invloed

Wat is die gevolge indien die werknemer onder die invloed van dagga (of ander bedwelmende middels) by die werksplek sou opdaag? Die gebruik en impak van dagga binne die werksplek moet op dieselfde basis hanteer word as ’n werknemer wat onder die invloed van alkohol of dwelms by die werksplek opdaag.

Dagga kan vir ’n geruime tyd ná gebruik in die bloedstroom en/of urine teenwoordig wees – selfs so lank as drie weke in die geval van gereelde gebruik. Om vas te stel of iemand dus onder die invloed is, sal die werkgewer na sodanige werknemer se gedrag ook moet kyk en bepaal of die werknemer se bevoegdheid om sy werkverpligtinge na te kom, beïnvloed is.

Dissiplinêre kode en prosedure

Ten einde duidelikheid binne die werksplek te bewerkstellig, behoort die werkgewer duidelike reëls en prosedures te hê wat onder meer insluit hoe die gebruik van dagga, alkohol of enige ander dwelmmiddel binne die werksplek hanteer sal word. Dit word aanbeveel dat werkgewers hul dissiplinêre kode, beleide en prosedures rondom alkohol en dwelmmiddels hersien om te verseker dat dit steeds relevant is, en dit weer onder die aandag van werknemers bring.

Daar rus ’n verpligting op die werkgewer om ’n veilige werksomgewing vir alle werknemers te skep. Daarom moet hierdie oortreding in lyn met die dissiplinêre kode en prosedure hanteer word.

Ingevolge die Wet op Beroepsgesondheid- en Veiligheid, 1993 (Wet 5 van 1993), mag masjinerie nie gebruik of bedryf word terwyl ’n werknemer onder die invloed van ’n dwelmmiddel is nie. Dit is dus nie net ’n dissiplinêre oortreding nie, maar ook ’n strafregtelike oortreding en behoort met erns hanteer te word. – Christo Bester, LWO

Die LWO Werkgewersorganisasie staan werkgewers by om aan arbeidswetgewing te voldoen en om dit tot hul voordeel te gebruik om hul onderneming te beskerm. Die LWO Werkgewersorganisasie, as ’n geregistreerde werkgewersorganisasie by die Departement van Indiensneming en Arbeid, het die reg om lede by die Kommissie vir Versoening, Bemiddeling en Arbitrasie (KVBA) te verteenwoordig. Kontak die LWO by 086 110 1828 of ansofie@lwo.co.za.