Kundiges van die Kanola-werkgroep bespreek die faktore wat die keuse van kanola-kultivars in 2019 gaan beïnvloed.

Fisiologiese ontwikkeling

Die seisoen bepaal die spoed van fisiologiese ontwikkeling: Die Swartland se gemiddelde aantal dae tot blom per proef het in 2018 van 67 tot 90 dae gewissel. Die Swartland en Suid-Kaap verskil gevolglik ook jaarliks. Wat belangrik is, dat kultivars meestal hul posisie ten opsigte van ander kultivars behou. Vinnige kultivars bly vinnig en stadige kultivars bly stadig. In Tabel 1 word die kultivar-eienskappe van al die plaaslik getoetste kultivars opgesom. Wanneer produsente ’n keuse maak, is dit belangrik dat sekere eienskappe in gedagte gehou word.

Beskikbaarheid van saad

Is die saad van die kultivar van u keuse beskikbaar? Indien ’n mens ’n tweede- of derde-keuse kultivar moet plant, wat is die opbrengsverwagting teenoor die eersste keuse. Is dit ’n beproefde kultivar (reeds voorheen in die nasionale kultivarproewe getoets)? Die opbrengspotensiaal en opbrengs oor jare is in Tabel 2 en Tabel 3 opgesom. Die ideaal is om na meer as een jaar se data te kyk. Dit is ook belangrik om te kyk hoe die kultivar in die Swartland en Suid-Kaap presteer het, want dit dui op aanpasbaarheid. Dit kan bestuursbesluite beïnvloed.

Oopbestuifde kultivars is byna nie meer beskikbaar nie. Dit word nie aanbeveel dat produsente die saad van basterkultivars terughou nie. Laasgenoemde praktyk het laer opbrengste en plante wat baie oneweredig ryp word tot gevolg.

Die fisiologiese ontwikkelingstempo en veral die aantal dae tot blom en tydperk van blom is belangrik. In die Rûens is daar soms vroeg vog beskikbaar. Wanneer vroeg (begin April) geplant word, is dit raadsaam om kultivars met ’n effens langer groeiseisoen te kies. Vinnige kultivars kan te vroeg gesaai word. In gebiede waar die reën normaalweg vroeg ophou, moet verkieslik kort groeiseisoen-kultivars geplant word (Tabel 1).

Weerstandige onkruid

Onkruid met weerstand kan die tipe kultivar bepaal: Die konvensionele en Cl-kultivars is baie groeikragtig en waar die stand goed genoeg is, help dit baie met die onderdrukking van onkruid. Produsente moet vooraf deeglike beplanning doen en die onkruidgeskiedenis in ag neem alvorens op ’n kultivar besluit word. Die chemiese onkruiddoder-program vir die jaar word deur die tipe kultivar (konvensioneel, TT en Cl) bepaal. Die moontlikheid van groep twee onkruiddoder-oordrag (SU’s) kan ook die keuse van kultivar beïnvloed.

Konvensionele en Cl-kultivars is meer groeikragtig as TT-kultivars. Die gemiddelde opbrengs van eersgenoemde groepe was nagenoeg 10 tot 15% hoër as die TT-groep.

Moontlike siektes

Dit word aanbeveel dat produsente in gebiede met ’n hoë swartstamrisiko kultivars met goeie swartstamweerstand (Tabel 1 en Canolafokus 51) aanplant. Die voorkoms van swartstam in 2018 was in die Swartland 51,2% laer in die ooreenstemmende proewe as in 2017. Dit word aanbeveel om kultivars met verskillende weerstandsgene af te wissel.

Min Sclerotinia het in 2018 voorgekom, maar die verspreidingsgebied van die siekte in die Swartland het egter in 2018 vergroot. Sclerotinia is ’n siekte wat algemeen in die Rûens voorkom en geen kultivar het weerstand daarteen nie. Die sclerosums, wat as bron van besmetting dien, bly vir ’n paar seisoene in die grond en die siekte sal dus weer voorkom as die klimaat gunstiger is daarvoor. Die siekte moet bestuur word (sien Canolafokus 63).

Inligting en eienskappe van die kultivars word in Tabel 1 opgesom. Die inligting sluit in dae tot blom en tydperk van blom, sowel as opbrengspotensiaal, wat nuut bygevoeg is. Die swartstamindeks word in twee kolomme verdeel. Die tweede kolom gee die swartstamindeks nadat saad met die saadbehandelingsmiddel Jockey® of Galmano behandel is.

Plaaslike en internasionale data

Waar internasionale inligting nie beskikbaar is vir spesifieke kultivars nie, is plaaslike data gebruik. Die laaste kolom dui die weerstandsgene aan van die kultivars met die beste swartstamweerstand. Die opbrengs per kultivar, uitgedruk as persentasie van die areagemiddeld vir 2016 tot 2018, word in Tabel 2 en Tabel 3 opgesom. Altesaam 14 van die 16 kultivars in 2018 was vir twee of meer seisoene getoets.

In die Swartland het die konvensionele kultivar Diamond (114%) en die CL-kultivar 44Y90 (113%) die hoogste gemiddelde persentasie opbrengs oor die afgelope twee seisoene gelewer. Die TT-kultivar met die hoogste persentasie-opbrengs vir 2017 en 2018 in die Swartland was Alpha TT (96%), gevolg deur Hyola 555, Hyola 559 en Hyola 650. Die kultivars wat die beste oor drie seisoene in hul onderskeie groepe gevaar het, was Diamond (konvensioneel), 44Y90 (Cl) en 44Y89.

In die Rûens het die CL-kultivar 44Y90 (113%), gevolg deur die konvensionele kultivar Diamond (110,9%), die hoogste gemiddelde persentasie opbrengs oor die afgelope twee seisoene gelewer. Die TT-kultivar met die hoogste persentasie opbrengs vir 2017 en 2018 in die Rûens was Alpha TT (106%), gevolg deur Hyola 650 TT (93%) en Hyola 559 TT (92%). Die kultivars wat die beste oor drie seisoene in hul onderskeie groepe gevaar het, was Diamond (konvensioneel), 44Y90 (Cl) en Hyola 559 (TT). – PJA Lombard, L Smorenburg en dr J Strauss, Kanola-werkgroep