Die EDE Farming-suiweldag is op 11 Junie 2019 in Middelburg gehou. Verskeie sprekers was deel van die program en het veral klem gelê op die meting en aanteken van verskeie produksie-eienskappe om winsgewendheid in ‘n melkboerdery te verseker. Die eerste EDE Holstein-produksieveiling het die dag afgesluit met ‘n gemiddelde verkoopsprys van R21 018.

Meting is van kardinale belang

Poena van Niekerk, die kuddebestuurder by EDE Farming, het tydens die verwelkoming verduidelik waarom die slagspreuk van dié suiweldag ‘Meet=Weet=Wins’ lees. “By EDE Farming is volgehoue meting en weging tydens verskeie ontwikkelingsfases van kalwers ‘n prioriteit. Ons meet ook eienskappe wat die doeltreffendheid van ons kudde definieer soos melkproduksie, bottervetinhoud, somatiese seltelling en proteïenpersentasie.”

Van Niekerk stuur gereeld melkmonsters na Logix Melk, SA Stamboek se melkaantekeningstelsel, vir volledige analise. Dit bied aan EDE Farming oplossings rondom die optimisering van hulle bestuurspraktyke. “Die somatiese seltellingverslag stel ons in staat om maandelikse produktiwiteit te analiseer. Die Logix-kuddeprofiel wat drie keer per jaar vir ons gestuur word, help ons om elke koei se teelwaarde te bepaal. Hierdie inligting word dan gebruik om EDE Farming se seleksie-indeks te bereken en dra by tot ons paringsprogram by SA Stamboek.”

Die waarde van ‘n bemarkbare produk

Thalia Brameld van SA Stamboek het die belangrikheid van diere-aantekeninge verder beklemtoon. “Die grootste uitdaging vir melkboere is nie noodwendig om melk te produseer nie, maar eerder om ‘n bemarkbare produk te ontwikkel. Vir ‘n produk om bemarkbaar te wees in die melkbedryf, moet sekere diere-aantekeninge gedoen word wat dan die algehele gesondheid en potensiaal van jou kudde sal uitwys.”

Alhoewel die koste van melkaantekening en die meting van produksie-eienskappe party melkboere laat huiwer om geld in dié ontledingsprogram te belê, het Brameld verduidelik dat die Logix-stelsel kennis openbaar wat ‘n baie groot opbrengs op belegging kan lewer. “Met ‘n volledige somatiese seltelling kan ons bepaal watter koeie in jou melkkudde behandeling nodig het. Ons monitor ook die voedingstatus van elke koei deur melk-ureumstikstofvlakke te toets. Dit word dan aan die boer se voedingkundige bekendgemaak ten einde kwaliteit voeding in jou kudde te verseker.”

Teelwaardes verseker verbetering

Dr Bernice Mostert, ‘n genetikus by SA Stamboek, het in haar spreekbeurt verduidelik hoe ‘n mens teelwaardes kan gebruik om jou kudde met elke generasie te verbeter. “Ons het generasiemetings nodig om die genetiese kode te kan interpreteer binne ‘n sekere populasie waarin daardie genetiese kode uitgedruk word. Genomies verrykte teelwaardes is tans die mees akkurate inligting wat ‘n mens kan gebruik om parings- en seleksiebesluite te verbeter.”

Dr Mostert het klem gelê op die feit dat ‘n melkkudde eienskappe kan besit wat hoogs oorerfbaar is, maar steeds genetiese vordering bemoeilik as gevolg van ‘n gebrek aan genetiese variasie. Hierdie is wel nie die geval onder alle gewenste produksie-eienskappe nie. “Eienskappe soos langslewendheid en vrugbaarheid is laag oorerfbaar maar toon geweldige variasie, wat mens in staat stel om daardie eienskappe te verbeter deur genetika, seleksie en paring.”

Raamwerk vir ‘n suksesvolle kuddeondersoek

Dr Danie Nolte het gesels oor die inligting wat ‘n veearts nodig het om ‘n behoorlike kuddeondersoek te doen. “Voedingkundiges het uitmuntende vordering gemaak in die uitwissing van sekere gesondheidsprobleme soos oorvet koeie en verplaaste abomasums.

“Tóg moet daar verseker word dat koeie in droë periodes nie afgeskeep word nie, sodat hulle maklik kan herstel en vinniger reserwes kan opbou vir kalwing. Daar moet ook gemik word vir ideale tussenkalfperiodes sodat jy meer laktasies per koei kan verseker.”

Dr Danie Nolte het verduidelik wat ‘n veearts benodig om ‘n kuddeondersoek suksesvol te maak.

Sleutelaanduiders wat ‘n doeltreffende kudde defineer

Chris Fourie van DMC is ‘n onafhanklike kuddekonsultant wat 80 kuddes landswyd analiseer. Sy aanbieding het gefokus op die sleutelaanduiders wat ‘n doeltreffende kudde definieer en hoe die gebruik van maatstawwe doelgerigte boerdery kan ondersteun. “Dis baie belangrik om eers spesifieke en realistiese doelwitte wat jou omgewing in ag neem, te bepaal. Daardie doelwitte moet aanpasbaar wees siende dat behoeftes en markte in die suiwelbedryf dikwels wipplank ry.”

Fourie het aangedring op objektiewe bestuur en besluitneming wat doelwitte vinniger sal laat realiseer. “Die tydige uitskot van probleemkoeie wat nie genoeg melk produseer nie of nie geskik is om mee te teel nie, moet objektief benader word. Dit is dus belangrik om jouself te omring met ‘n wenspan wat jou visie deel.”

Poena van Niekerk, die kuddebestuurder van EDE Farming, tydens die veiling.

Die dag het geëindig met die eerste EDE Farming-produksieveiling. Die veiling was ‘n reusesukses en het altesaam twee genoomgetoetste bulle, nege swaardragtige verse, agt eerstelaktasiekoeie en agt tweedelaktasiekoeie aan verskeie melkboere gebied.

Die hoogste prys vir ‘n bul was R50 000 en is betaal deur Johan en Hendrik Langenhoven. Die hoogste prys vir ‘n koei was R33 000 en sy is verkoop aan Herman Botha. Die hoogste prys van R25 000 vir ‘n vers is betaal deur Janvos Landgoed. Die afslaer was Nico Langeveldt van BKB Van Wyk. – Claudi Nortjé, Plaas Media