Elektrisiteit-prysstygings bedreig die volhoubaarheid van bekostigbare voedselproduksie. Dit is die waarskuwing wat Vrystaat Landbou (VL) aan die Nasionale Energiereguleerder van Suid-Afrika (Nersa) gegee het. Dr Jack Armour, bedryfsbestuurder van VL, het Nersa toegespreek oor Eskom se voorgestelde planne om die prys van elektrisiteit verder te verhoog.

Read it in English

Volgens dr Armour is dit onaanvaarbaar dat verbruikers in die algemeen die prys moet betaal vir die slegte bestuursbesluite van staatsondernemings en wanbetaling deur munisipaliteite.

Verbruikers word met die rekening vir uitstaande skuld opgesaal

“Eskom se aansoek om pryse te verhoog, is ’n poging om verliese van vorige jare te dek. Eskom het die beraamde vraag na energie oorskat, daarom het hulle te veel geproduseer en word hulle dus gekonfronteer met die finansiële gevolge. In plaas daarvan om die verbruiker droog te laat bloei, behoort Eskom en Nersa plaaslike regerings te dwing om hul uitstaande elektrisiteitsrekeninge te betaal,” het hy gesê.

VL is gekant teen die voorgestelde prysstygings. Elektrisiteit is ’n belangrike insetkostekomponent van intensiewe voedselproduksie. Intensiewe stelsels dra tot meer as 30% van Suid-Afrika se voedselproduksie by. Besproeiingsboerdery, pluimvee, varkhokke, melkerye, tonnelproduksie en intensiewe vrugte- en groenteproduksie het alles aansienlike elektrisiteitskoste-komponente wat met produksie verband hou.

Produsente word deur die prysverhogings benadeel

Soos dit nou staan, word produsente met ’n kostestruktuur gekonfronteer wat die landbouproduktiwiteit benadeel. As ’n gemiddelde Vrystaatse produsent byvoorbeeld een punt by sy huis het, een by sy werkershuise en een by ’n boorgatpunt vir huishouding, personeel en besproeiing, betaal hy R6 000 in vaste Eskom-koste voordat hy nog enige elektrisiteit gebruik het.

Produsente absorbeer gewoonlik insetkostestygings, wat lei tot strenger marges. Aangesien hulle prysnemers is, sal produsente die stygende energiekoste absorbeer en sodoende word volhoubare en bekostigbare voedselproduksie bedreig.

Eskom se versuim om betroubare energievoorsiening te lewer, het verbruikersgedrag verander. ’n Keerpunt is reeds bereik deurdat alternatiewe energie meer ekonomies is. Indien die elektrisiteitsopwekkingsmark dus geopen sou word, sou produsente en verbruikers elektrisiteit teen laer pryse kon kry. Dit sal die volhoubaarheid en uitbreiding van voedselproduksie in Suid-Afrika verseker.

Nersa het versoek dat VL binne sewe dae feitelike inligting van sy lede moet verstrek rakende die gebruik, voordele en koste van alternatiewe energie. – Persverklaring, Vrystaat Landbou