Graan SA
‘n Totaal van 283 boere-afgevaardigdes het die kongres bygewoon.

“Oor die afgelope dekade het ons almal baie bewus geraak van klimaatsverandering, veral op grondvlak met die impak daarvan op produksie en voedselsekuriteit. Wisselvalligheid en abnormaliteite het die norm geraak. Hierdie, tesame met die lae wêreldpryse het bygedra tot die baie lae winsgewendheidsvlak van graanprodusente.  Dit het deurgespoel na die hele waardeketting.”

Dit was die inleiding van die uittredende voorsitter van Graan SA, Jaco Minnaar, se laaste voorsittersverslag tydens dié organisasie se jaarkongres op Nampopark by Bothaville. 

Hierdie ver van ideale omstandighede, tesame met ander neerdrukkende faktore soos plaasveiligheid, onteiening sonder vergoeding en grondhervorming, het hy gesê, het baie emosie by boere ontketen.  

Hy het egter op verskeie inisiatiewe gewys wat die lewe vir graanboere aansienlik vergemaklik het.

“Sonder ons kunsmismoniteringsprojek sou daar nie aandag gevestig wees op die ongeveer 14% van kunsmismonsters wat buite standaard was nie. Hierdie getal het vanjaar aansienlik verminder. Dieselrabat-eise sou waarskynlik nog moeiliker en langer geneem het. So het Graan SA vanjaar hulp aangebied en sukses behaal met terugbetaling van eise van meer as R12 miljoen.”

Die hoofspreker by die kongres was hoofregter Mogoeng Mogoeng. Hier ontvang hy ’n blyk van erkenning van Graan SA vir sy positiewe rol in die gemeenskap van Jaco Minnaar (links), Ramodisa Monaisa en Derek Mathews.

Markte

Ander suksesse wat Graan SA die afgelope tyd help behaal het, het hy voortgegaan, sluit in die statutêre verklaring van in- en uitvoere van mielies, tesame met verskeie ander programme wat ‘n meer deursigtige en vrye markplek bewerkstellig het. “Ons werk tans aan die ander gewasse ook. Selfs die reëls en deursigtigheid van die Johannesburgse aandelebeurs verbeter steeds. Die ou sondebok, die liggingsdifferensiaal, bly egter ons achilleshiel. Ná die verslag en aanbevelings van prof Matt Roberts het die aandelebeurs baie selektief gekies wat hy gaan implementeer. Ons is in gesprek met hulle om ook na die ander aanbevelings en markinsette te kyk.”  

Die produksie van mielies, het hy gesê, styg al ‘n geruime tyd vinniger as die vraag daarna. 

“Dit is een van die faktore waarom ons baie sterk fokus geplaas het op die skep van nuwe markte, hetsy plaaslik of internasionaal. So is daar verskeie lande wat nou mielies koop vanuit Suid-Afrika wat nooit in die verlede het nie. Plaaslik het die sojaboonmark ook aansienlik toegeneem as gevolg van kapasiteit en gehalte wat uitgebrei en opgeskerp is, met ‘n aansienlike uitbreiding in produksie. Hierdie, sowel as ander alternatiewe gewasse, kry sterk fokus om die opsies vir produsente uit te brei en geleenthede te skep vir groter winsgewendheid en risikoverspreiding.”

Koring

Reeds oor die afgelope ses jaar dryf Graan SA ‘n sterk omdraaistrategie vir die koringbedryf. Die sukses hiervan is ook reeds sigbaar. Die groot deurbraak om graderingsregulasies in lyn te bring met internasionale standaarde, is die afgelope seisoen geïmplementeer. Dit het meer as R100 miljoen se waarde op plaasvlak geskep. 

Ontwikkeling

Boerontwikkeling, het hy beklemtoon, is deel van Graan SA se kernbesigheid. Gedurende die afgelope jaar het meer as 12 000 boere opleiding en ondersteuning ontvang terwyl meer as R1,2 miljard op opleiding, mentorskappe, herkapitalisering en produksie spandeer is.

Hy het Graan SA se vennote en borge hierin hartlik bedank vir hul ondersteuning. Hierdie inisiatief, het hy gesê, het nie alleen die ekonomie in baie landelike gebiede verander nie, maar ook mense se lewens ingrypend verander.

Finansiering vir ontwikkelende boere, het hy egter bygevoeg, is steeds kommerwekkend en Graan SA is besig om aktief na oplossings te soek. Deel van die oplossing lê in transportaktes, die beskerming van eiendomsreg en subsidies vir oesversekering deur die regering wat risiko in beide die opkomende en kommersiële sektore sal verminder en sekuriteit en leningterugbetalingsvermoë sal verbeter.

Mylpale

“Graan SA,” het hy gesê, “het die afgelope tyd verskeie mylpale bereik. Die NAMPO Oesdag is vir die 50ste keer aangebied, en dit groei steeds met meer uitstallers en besoekers.  Hierby het ons die waarde en beginsels wat die naam NAMPO voor staan gebruik en saam met die gemeenskap ‘n uiters suksesvolle NAMPO Kaap gevestig. In September vanjaar word die eerste NAMPO ALFA Vee-, Buitelig- en Jag-ekspo hier op Nampopark aangebied. Hierdie uitbreidings skep geleenthede vir verskaffers, produsente en die algemene publiek om by mekaar uit te kom en meer van mekaar te leer, ten einde landbou uit te bou, soos ons voorgangers dit voorsien het. Die inkomste dra ook by tot ’n volhoubare Graan SA.” 

Nuwe voorsitter

Dr Ferdi Meyer van die Buro vir Voedsel- en Landboubeleid (BFAP) was ook ’n gasspreker. Hier staan hy tussen Jannie de Villiers, hoofbestuurder van Graan SA en Derek Mathews, nuutverkose voorsitter van die organisasie.

Derek Mathews van Sannieshof is as nuwe voorsitter verkies, terwyl Richard Krige van Caledon en Ramodisa Monaisa, ook van Sannieshof, die vise-voorsitters is. – Izak Hofmeyr, AgriOrbit