Die sukses van ’n besproeiingstelsel word deur ’n verskeidenheid faktore bepaal. Om te verseker dat ‘n besproeiingstelsel doeltreffend bly werk en ‘n lang leeftyd het, is daar veral twee faktore wat nie afgeskeep moet word nie – die gebruik van gehalte produkte en die onderhoud van die stelsel. Oor produkgehalte is die boodskap duidelik: Jy kan nie bekostig om die finansiële lewensvatbaarheid van jou projek in gedwang te bring deur nie in die beste moontlik besproeiingstoerusting te belê nie.

Lees die artikel in Engels

Vir meer oor besproeiingsbeplanning en stelselkeuse, lees die vorige artikels in Netafim se reeks:

Netafim fokus in hierdie en in opvolgartikels op alles wat jy moet weet oor die onderhoud van verskillende besproeiingstelsels.

Besproeiing en onderhoud

Onderhoud is noodsaaklik vir alle tipe besproeiingstelsels. By spilpuntbesproeiing, byvoorbeeld, moet die spuitstukke, ratkaste, elektriese stelsels en so meer gereeld nagegaan word. By mikrospuit-besproeiingstelsels bestaan onderhoud weer uit die nagaan van spuitstukke, die gereelde regop sit van spuite om die verspreiding van water te optimaliseer, en meer.

Alle besproeiingstelsels bestaan uit dieselfde basiese komponente: ’n motor en pomp, filtrering, kleppe, hoofpyplyne, subpyplyne en die waterverspreidingskomponent – hetsy drup, spilpunt of spuite. Onderhoud is belangrik vir al die komponente van so ’n stelsel. Filteronderhoud is ’n onderwerp op sy eie en sal in ’n volgende artikel bespreek word. In dié artikel is die fokus op die onderhoud van die drupper en druplyne.

Voorkom verstopping

’n Gehalte drupper is een wat water konstant en teen ’n spesifieke vloeitempo kan lewer. Die tempo en lewering mag nie oor tyd verander nie. Om dit moontlik te maak, moet daar voorkom word dat die drupper verstop. Juis hieroor het meeste onderhoudsaktwiteite sowel as druppereienskappe ten doel om die risiko van verstopping te verlaag.


Die komponente van ‘n drupper.

’n Drupper bestaan uit verskillende komponente. Elke komponent het ’n invloed op die verstoppingsrisiko:

  1. Die filter: Die grootte van die filter sal bepaal hoe vinnig die drupper verstop. Meeste van Netafim se druppers het die grootste filter in die betrokke klas.
  2. Die vloeipad van die drupper: Die ontwerp van die vloeipad, insluitend die ontwerp van die ‘tande’, asook die wydte en lengte van die vloeipad, sal die drupper se geneigdheid tot verstopping beïnvloed. Die gepatenteerde ontwerpe van Netafim se druppers is spesifiek beplan om maksimum turbulensie te verseker.
  3. Die drukreguleringsdiafragma: In Netafim se drukkompenserende druppers gee dié diafragma aan die drupper die vermoë om homself te spoel en sodoende van vullis in die drupper ontslae te raak. Die komponent is slegs in drukkompenserende druppers teenwoordig.

Klik hier om ’n indiepte artikel oor die faktore wat druppergehalte beïnvloed te lees.

Dit is belangrik om die aspekte in konteks van onderhoud te bespreek, omdat die onderhoud van ’n drupbesproeiingstelsel reeds in die beplanningsfase begin.

Daar moet ten alle koste voorkom word dat ’n drupper verstop, omdat dit baie moeilik is om ’n drupper weer oop te kry as daar nie meer vloei is nie. Daarom is dit belangrik om onderhoud voorkomend te doen, reeds tydens die beplanningsfase ’n drupper te kies wat nie maklik gaan verstop nie, en die stelsel ook só te ontwerp, dat daar genoegsame vloei vir die spoel van laterale is en sodat die snelheid van die water in die lateraal hoog genoeg is om vullis uit die pyp te spoel. Die spoel van laterale teen die nodige vloeisnelheid, is een van die belangrikste onderhoudsaksies by drupbesproeiing.

Die video hieronder verduidelik hoe ’n drupbesproeiingstelsel gespoel moet word.

Ander kenmerke van ’n stelsel wat goed ontwerp is ten opsigte van onderhoud, is die aanbring van spoelkrane op die hoof- en sublyne. Dit is belangrik dat daar krane en inspuitingspunte by die verskillende blokke is om die nodige behandelings toe te dien, want dit laat die isolering en behandeling van spesifieke blokke toe. Daar moet in die beplanningsfase vir die kapasiteit om deurlopende chemiese behandelings toe te dien, ontwerp word.

Die eerste, en een van die belangrikste dele van ’n drupbesproeiingstelsel, is filtrering. Die doeltreffende funksionering van filters dra grootliks by tot die voorkoming van drupperverstopping. Filtrasietegnologie het oor die afgelope paar jaar baie verbeter en dra in moderne drupbesproeiingstelsels daartoe by dat verstopte druppers ’n baie kleiner uitdaging as vantevore is.  

Klik hier om oor filterseleksie te lees.

Oorsake van verstopping

Om verstopping te voorkom, moet daar verstaan word wat verstopping veroorsaak. Dit is reeds in die beplanningsfase noodsaaklik om watermonsters te neem van die waterbron waaruit besproei gaan word, en ’n volledige ontleding by ’n betroubare laboratorium te laat doen.

Daar moet ook deur die loop van die jaar, in verskillende seisoene, monsters geneem word om die watergehalte en wisseling daarvan te bepaal. Die samestelling van die water sal ’n aanduiding gee van die mate van risiko tot verstopping asook ander probleme. Kundiges kan op grond van die resultate van die analise aanbevelings maak oor die geskiktheid van die bron vir besproeiing, nodige aanpassings tot die stelsel, asook noodsaaklike onderhoudsaktiwiteite om te verseker dat die stelsel lank en doeltreffend sal werk.

Die vier grootste sondebokke van verstopping is hoë vlakke van yster, mangaan, totale suspensie-vastestowwe en organiese stowwe.

Gelukkig is daar bestaande behandelings teen al dié potensiële probleme, wat doeltreffend toegedien kan word om die verstopping van druppers te verhoed. Die onderhoudsplan gaan bepaal word deur die vlakke waarin die bogenoemde sondebokke in die water voorkom.

Dit is ook belangrik om deurlopend te bepaal of jou onderhoudsplan suksesvol is. Dit kan gedoen word deur een of twee maal per jaar ’n paar druppers in die stelsel oop te sny vir visuele inspeksie en dan die plan volgens die bevindinge aan te pas.

Kyk die video hieronder waarin Gary Frances, Netafim Suid-Afrika se tegniese adviseur in KwaZulu-Natal, dié proses verduidelik.

Yster en mangaan

Indien daar hoë vlakke van yster of mangaan in die water voorkom, kan die water aan suurstof blootgestel word. Dit het tot gevolg dat die metale oksideer en na onoplosbare vorms omskakel. Die onoplosbare metale moet kans gegee word om in ’n opgaardam uit te sak. Gebruik dan ’n suigpomp om die water van net onder die oppervlak van die dam, waar daar minder van die metale teenwoordig sal wees, in die besproeiingstelsel in te suig.

Behandelings met salpeter-, fosfor- of swaelsuur kan ook gedoen word om te verseker dat die stelsel skoon en doeltreffend bly. Die gebruik van dié sure word dikwels met die bemestingsprogram geïntegreer.

Totale suspensie-vastestowwe

Hoë ladings vastestowwe in suspensie in die water word hoofsaaklik met goeie filtrering teengewerk. ’n Gepaste filtreringsmetode moet gekies word en die stelsel moet ook goed onderhou word. In hierdie konteks is die spoel van laterale ook ’n noodsaaklike onderhoudsaktiwiteit om vullis uit die stelsel te spoel.

Organiese stowwe

Indien daar baie organiese stowwe in die water voorkom, kan ’n waterstofperoksiedbehandeling gebruik word om die organiese stowwe te oksideer. Die oksidasieproses produseer onskadelike koolsuurgas en water, wat maklik deur die stelsel kan beweeg.

In moderne stelsels is dit algemene praktyk om waterstofperoksied op ’n deurlopende basis teen baie lae dosisse in die stelsel in te spuit. Só word voorkom dat organiese materiaal in die stelsel opbou. Dit is veral ’n belangrike praktyk in laevloei-drupbesproeiingstelsels. Die hoeveelheid waterstofperoksied wat toegedien word, word volgens die hoeveelheid organiese materiaal in die water en die seisoenale wisseling van inhoud, aangepas.

Ondergrondse drupbesproeiing

Ondergrondse drupbesproeiing, waar druplyne onder die grondoppervlak begrawe word, hou verskeie voordele in en word toenemend gebruik. Die ondergrondse installasie van druplyne bring egter ’n verdere risiko tot verstopping mee as gevolg van wortelindringing en grond wat by die drupper ingesuig word.

Dié probleme kan verhoed word deur sekere chemiese behandelings. Dit kan ook deur die regte drupperkeuse voorkom word. Die tegnologie om hierdie probleme te voorkom bestaan en moet benut word. Netafim Suid-Afrika se AS XR-oplossing neem die reeds gevorderde Uniram™ en DripNet™ PC-druppers na ’n volgende vlak deur wortelindring deur middel van ’n koperlaag op die drupper te voorkom en die insuig van grond met ’n spesiale meganisme te verhoed.

Versorging = sorgvryheid

Dit is duidelik dat die spoel van die stelsel en die toediening van chemiese behandelings twee baie belangrike sleutels in die sukses van ’n drupbesproeiingstelsel is. Onderhoud moet voorkomend gedoen word om te verseker dat die stelsels lank en doeltreffend ingespan kan word.

Indien dié aksies gereeld en suksesvol uitgevoer word, kan jy danksy doeltreffende besproeiing, sorgvry meer met minder produseer.

Vir meer inligting, besoek www.netafim.co.za
of stuur ’n e-pos na infoza@netafim.com.