Nadat piesangbossiekte in 2015 op ’n plaas naby Hibberdene aan die Suidkus van KwaZulu-Natal opgemerk is, spook die Departement van Landbou, Bosbou en Visserye (DAFF) om die verspreiding van hierdie skadelike siekte na ander provinsies te voorkom. Piesangbossiekte is ’n virussiekte wat piesangs raak, maar deur die piesangplantluis versprei word. Dit kan ernstige nagevolge vir piesangproduksie hê indien dit nie beheer word nie.

Volgens Jan Hendrik Venter, bestuurder van vroeë waarskuwingstelsels van plantgesondheid by DAFF, veroorsaak hierdie siekte enorme oesskade wêreldwyd en is dit ’n baie duur pes om te beheer.

Piessangbossiekte word meestal plaaslik deur plantluise versprei. Die plantluis eet aan die piesangplant, waarna hy verder vlieg en weer aan die volgende plant eet. Die virus kan ook deur piesangmateriaal oorgedra word – piesangs maak ’n suier aan die onderkant wat vegetatief verwyder en geplant kan word. Sodoende kan die virus etlike kilometers versprei. Plantluise kan redelik ver deur die wind versprei word, afhangende van die windtoestande.

Sodra die plant met die siekte besmet is, moet hy vernietig word. Venter meen egter ’n insekmiddel moet tesame met ’n onkruiddoder toegedien word, om seker te maak dat die plantluise nie verder versprei nie. “Dit is ’n latente siekte, so hoe verder hy gaan, hoe meer plante word vernietig.” Heelwat plase in KwaZulu-Natal het blykbaar al ernstige skade gely wat oeste betref.

DAFF fokus nou op voorligting en bewusmaking om die siekte in sy spore te stuit en maak onder meer seker dat die Wet op Landbouplae, 1983 (Wet 36 van 1983) nagekom word. As simptome van piesangbossiekte op ’n plant waargeneem word, ontvang die boer ’n lasgewing waarna die plant verwyder moet word. Verder moet die department verseker dat boere en gemeenskappe hierdie simptome aanmeld.

Die siekte veroorsaak dat die plant vergeel en sekere stippellyne op die blaarweefsel toon – dit veroorsaak verdwerging of bosagtige groei. Die plant sal nie verder piesangs dra nie.

“Ons besef nie regtig die omvang van die bydrae wat piesangs tot voedselsekerheid in Suid-Afrika en die res van Afrika lewer nie. Ons moet daadwerklik optree en kyk hoe kan ons maniere kry om die siekte te bekamp. Ons moet hande vat met die bedryf en met die plaaslike departement van landbou om seker te maak dat mense uitkyk vir die siekte,” sê Venter. – Elmarie Helberg, Grootplaas