Die Nasionale Waterwet, 1998 (Wet 36 van 1998) en die regulasies wat ingevolge dié wet deur die minister van water en sanitasie uitgevaardig is, reguleer die proses en kriteria waaraan ’n waterlisensie-aansoek moet voldoen. Swart ekonomiese bemagtiging (SEB) het egter ’n baie prominente faktor in die uitreiking van waterlisensies geword. Jacques Marais van VDT Prokureurs het onlangs op Grootplaas hieroor gesels.

Boere word al meer versoek om ’n SEB-sertifikaat saam met hulle waterlisensie-aansoeke in te dien. Volgens Marais word hierdie praktyk primêr gevestig in nasionale wetgewing. “Die Nasionale Waterwet bepaal dat die verantwoordelike gesag, soos die Departement van Waterwese en die minister van waterwese, ’n verpligting het om regstellende aksie en die regstel van rasse- en geslagsdiskriminasie as kriteria te oorweeg by aansoeke om waterlisensies te bekom,” sê hy.

Die minister ontwikkel ook van tyd tot tyd bepaalde regulasies, wat die prosedure en vereistes voorskryf waaraan ’n waterlisensie-aansoek moet voldoen. Een van hierdie voorskrifte plaas ’n verantwoordelikheid op gesagstrukture om sekere dokumentasie vir ’n waterlisensie-aansoek te oorweeg en om seker te maak dat aansoeke aan al die vereistes voldoen.

Een van die dokumente wat in die regulasies gelys word, is ’n SEB-sertifikaat. “Hoewel ’n SEB-sertifikaat nie verpligtend is vir die departement om ’n lisensie toe te staan nie, is dit wel een van die kriteria wat oorweeg word wanneer ’n waterlisensie-aansoek op hul tafel kom,” verduidelik Marais.

Volgens Marais plaas SEB-wetgewing en die regulasies en sektorkodes wat daaruit ontwikkel is, ’n streng verpligting op staatsorgane om die tersaaklike landbousektorkodes toe te pas wanneer die uitreiking van lisensies, toegewings en magtigings oorweeg word.

“In die praktyk gebeur dit dikwels dat die Drankraad ook SEB-sertifikate versoek wanneer dranklisensies en die hernuwing daarvan oorweeg word. Wynboere word veral hierdeur geraak,” sê hy.

Met verwysing na die landbousektorkodes wat in 2017 gepromulgeer is, meen Marais dit raak al moeiliker vir boere om veral water- en dranklisensies te bekom. Produsente word dus aangemoedig om by die nuutste wetgewing aan te pas en dit in hul besigheidstrukture te implementeer ten einde die voordeligste posisie vir hulself te verseker. – Elmarie Helberg, Grootplaas