Is sitrusplaagbeheer, of dalk eerder -plaagbestuur, ‘n dissipline waar ons met korttermyn besluite of keuses maar net ‘n relatiewe skoon en bemarkbare eindproduk op die winkelrakke probeer kry? Of is dit ‘n delikate proses van besluitneming waar elke aksie ‘n positiewe of negatiewe reaksie kan hê? Waar ondeurdagte korttermyn besluite die langtermyn doel van volhoubare produksie van hoë-gehalte produkte nadelig kan beïnvloed? Wat is die invloed van fitosanitêre plae op die samestelling van so ‘n program en hoe gemaak met die maksimum residulimiete waaraan voldoen moet word?

Peste en plae

Kommersiële sitrusproduksie is wêrelde verwyderd van ‘n natuurlike ekosisteem waar die groot verskeidenheid verskillende plantspesies en die nóg groter verskeidenheid voordelige en nadelige insekte saamwerk om ‘n delikate balans te weeg te bring.

Sitrus word in ’n monokultuurverbouingsisteem geproduseer. Dit beteken dat die verskeidenheid plantspesies op ’n sekere geografiese gebied beperk is tot ’n enkele gewas, met die uitsluiting van sommige onkruidspesies en dalk ’n dekgewas in die paaie tussen die rye.

Daar is dus ’n daadwerklike tekort aan verskeidenheid of biodiversiteit wat meebring dat sekere plae en pesspesies floreer as gevolg van die oorvloedige voedselbron.

Wanneer ons dan beheermaatreëls toepas om te verhoed dat hierdie plae en peste ’n negatiewe invloed op die vrugte se gehalte en kosmetiese voorkoms het, kan dit gebeur dat die voordelige insekte wat wel in die monokultuur-ekosisteem voorkom, nadelig beïnvloed word. Dit het op sy beurt ’n reperkussie-effek waar die skadelike organismes, in die afwesigheid van natuurlike vyande, nóg meer floreer.

’n Ondeurdagte plaagbeheerstrategie kan dus maklik aanleiding gee tot meer bespuitings, groter koste en gewasskade.

Fitosanitêre plae

Suid-Afrika is een van die wêreld se grootste sitrusuitvoerders. Dus word die grootste deel van ons kommersiële sitrus geproduseer vir uitvoer na ander lande. Dit kompliseer die saamstel van ’n aanvaarbare plaasbestuursprogram nog verder.

Twee van die grootste uitdagings van uitvoersitrus is fitosanitêre peste en maksimum-residuvereistes.

Fitosanitêre plae is plae wat nie voorkom in die lande waarheen ons uitvoer nie. Daar is dus streng maatreëls in plek om die verspreiding van die plae na ander wêrelddele te voorkom. Die lae toleransie vir die voorkoms van hierdie peste lei dan noodwendig tot hoër beheerkostes en moontlike markbeperkinge.

In ’n goeie plaagbestuursprogram moet daar dus noukeurig gelet word op die voorkoms van hierdie spesifieke plae. Dit moet akkuraat gemonitor, gedokumenteer en beheer word. ’n Goeie moniteringsisteem is dus ’n vereiste vir elke sitrusprodusent vir marktoeganklikheid en ingeligte besluitneming.

Chemiese residubestuur

Die bestuur van chemiese residuvlakke in die vrugte is ’n ander aspek van sitrusproduksie wat toenemend aandag geniet. Die eindverbruiker en aankopers van vars produkte vereis al hoe meer dat daar so min as moontlik chemiese residue op vrugte moet wees. Dit sluit in die hoeveelheid aktiewe bestanddele asook die waarde van elke aktiewe bestanddeel. ’n Aktiewe bestanddeel is daardie deel van ’n chemiese produk wat die produk sy plaagdodende eienskappe gee.

Wanneer vrugte chemies behandel word, word daar ’n chemiese residu – gewoonlik slegs in die vrugskil – agtergelaat. Vir elke aktiewe bestanddeel het elke land ’n vooraf-goedgekeurde maksimum residulimiet. Dit wil sê, die hoeveelheid van ’n aktiewe bestanddeel wat op ’n vrug mag agterbly ten tyde van oes, en wat nie skadelik vir mens of dier sal wees nie.

Die beperking van die hoeveelheid aktiewe bestanddele maak dit nog moeiliker om ’n kosmeties aanvaarbare vrug te produseer.

Die ontwikkeling van plaagbeheermiddels is onderhewig aan baie streng wetgewing met betrekking tot die effek daarvan op mense en die omgewing. Die gevolg is dat produkte meer spesiespesifiek raak, laer dosisse nodig is om die werk te doen en korter onthoudingsperiodes gewoonlik geld.

Dit bly egter ’n uitdaging om ’n gesonde vrug, sonder kosmetiese defekte, te produseer en steeds aan van die sekondêre merkvereistes van verlaagde limiete, selfs laer as die aanvaarbare limiete, te voldoen.

Die sitrusbedryf moet kosmeties aanvaarbare, gesonde vrugte produseer te midde van die reëls en regulasies rondom die gebruik van plaagbeheermiddels.

Hier is dit weereens van uiterste belang dat plaagbeheerstrategieë opgestel word volgens ’n verwagte residuprofiel om seker te maak dat daar aan markspesifieke vereistes voldoen word.

Wenke aan produsente

Om werklik by die voordele van ʼn bekostigbare, doeltreffende en volhoubare plaagbeheerstrategie uit te kom, moet produsente oorweging skenk aan die implementering van ’n geïntegreerde plaagbeheerstelsel waarin kulturele, biologiese en chemiese beheeropsies aangewend word om die gewenste resultate te lewer. Op hierdie manier kan die gebruik van chemie tot die minimum beperk word.

Die grondslag van enige doeltreffende en verantwoordelike plaagbeheerprogram is effektiewe spuittoerusting en akkurate toediening.

Implementeer ’n doeltreffende plaagmoniteringstelsel wat voldoen aan regulatoriese vereistes en goed bestuur kan word. Dit moet bydra tot die neem van ingeligte besluite met betrekking tot plaagbestuur.

Beplan hierdie plaagbeheerstrategie vooraf saam met jou raadgewers en uitvoerders, veral met betrekking tot die hoeveelheid en vlakke van aanvaarbare chemiese residue vir die markte waarvoor jy produseer. Doen dit om teleurstelling te voorkom.

Kies ’n betroubare vennoot wat jou kan help met die opstel van ’n goed deurdagte en kostedoeltreffende plaagbeheerstrategie waar ʼn holistiese benadering gevolg word met volhoubare kwaliteit en kwantiteit produksie as einddoel. – Pieter Dreyer, Laeveld Agrochem, Marble Hall

Vir meer inligting besoek www.laeveld.co.za.