Daar is verskeie faktore wat in ag geneem moet word wanneer ‘n produsent besluit om uie te verbou. Hierdie faktore sluit in waterbehoeftes, kultivarkeuse, voeding en vele meer. Hierdie artikel fokus in meer besonderhede op ‘n paar van hierdie oorwegings.

Waterbehoefte en -kwaliteit

Voordat ‘n produsent besluit om uie te plant, is die eerste vraag wat hy of haar hulself moet afvra, of daar genoeg water is om die oes suksesvol deur te trek. In vergelyking met ander groentegewasse soos aartappels, wat 500 tot 600mm water in sy groeitydperk gebruik, kan uie in warm dele en tye van die jaar tot 750mm water per hektaar verbruik.

Anders as by aartappels wat besproei word net na plant en dan byna glad nie weer besproei word tot die halms deurbreek nie, moet uie vanaf plant totdat dit getrek word, deurentyd nat gehou word. Insetkoste soos die koste van uiesaad, is baie duur. Die produsent wil nie in die middel van die groeiseisoen besef daar is nie genoeg water om die oes deur te trek nie. Daarom kan daar nooit kanse geneem word met water nie.

Gehalte van water

Watergehalte speel ook hier ‘n baie belangrike rol. Sommige streke in Suid-Afrika het ‘n lae watergehalte weens die teenwoordigheid van soute. In sommige gevalle mag daar selfs hoë vlakke van stikstof en/of kalium in die water teenwoordig wees. Hierdie aspekte moet dan ook in die bemestingsprogram in ag geneem word.

Dit is dus belangrik om die water, net soos die grond, chemies te laat ontleed om vas te stel wat die toestand van die water is. Sodoende kan aanpassings aan besproeiing, bemesting en bespuitings gemaak word om die beste resultate te kry.

Chemiese ontleding van grondmonsters

Die korrekte bemesting van uie verg ‘n doeltreffende bemestingsprogram. Dit is waarom die neem van grondmonsters vir chemiese ontleding, verkieslik op ‘n presisiegrondslag, as baie belangrik geag word. Grondontledings wat op ‘n presisiegrondslag gedoen word, maak voorsiening vir variasie in die grondvoedingstofstatus en bied ‘n meer stabiele platform waarop die bemestingsprogram geskoei kan word.

Deur grondontledings op hierdie basis te doen, word die grond volgens die katioon-uitruilkapasiteit van die daarvan, varieerbaar reggestel. Dit sal dan verseker dat die grond naby aan homogeen is, wat dan die pH-, fosfaat- en katioonbalans van die grond, nader aan die gewas se ideale grondvoedingstofstatus sal bring. Dit beteken dat die land se bemestingsprogram makliker bestuur kan word.

Ontkieming van uiesaad

Dit is nodig om die grond goed te bewerk voordat die uiesaad geplant word. ‘n Fyn saadbed verseker dat al die uiesaad op dieselfde diepte geplant word en dat daar geen klonte op die saad lê wat die opkoms daarvan kan belemmer nie.

Uiesaad ontkiem relatief maklik nadat die saaddormansie opgehef is, maar het ’n inhiberende invloed (allelopatiese uitwerking) op mekaar. Dit beteken dat elke saadjie ’n gifstof afskei wat keer dat ander saad in dieselfde omgewing ontkiem en opkom. Dit is derhalwe belangrik om die grond deurlopend te besproei nadat die uiesaad geplant is, sodat gifstowwe uitgeloog kan word en om egalige ontkieming te verseker.

Sekere sitokiniene en ouksiene kan wel ’n rol speel. Dit is natuurlike plant-biostimulante, wat ’n positiewe uitwerking op die ontkieming en opkoms van uiesaad het. ’n Kombinasie van die produkte FlammaTM en TerramaxTM, bevat hierdie sitokiniene en ouksiene. Wanneer dit net na plant toegedien word, kry elke saadjie die beste kans om op te kom, aangesien dit die ontkiemingsaksie en wortelontwikkeling bevorder.

‘n Sensitiewe gewas

’n Mens sal graag wil glo dat die stryd halfpad gewonne is as die plantjies bo die grond verskyn, maar dit is ongelukkig nie die geval nie. Uie is baie sensitief vir siektes, insekskade en klimaatsverandering. Aan die klimaat kan daar nie veel gedoen word nie, maar ons kan poog om die uitwerking van veranderinge op die plante te minimaliseer. Dit word gedoen deur goeie besproeiing, die toediening van die regte voeding en deur die gebruik van doeltreffende gewasbeskermingsprogramme.

’n Laeveld Agrochem-spesialis kan help om optimale gewasbeskerming te verseker. Plante se gesondheid het ’n drastiese invloed op hul groei en ontwikkeling, en uiteindelik ook op die oes. Gesonde plante lei tot ’n gesonde oes.

Voeding van die plant

Die volgende stap, nadat die plantjies opgekom het, is om die plant se sogenaamde fabriek – die blare en wortels – op te bou. Dit is hier waar fosfaat ’n groot rol speel. Net soos met ander elemente, is fosfaat een van die belangrikste komponente van energie in plante. Fosfaat help om die plantjies se groei aan die gang te kry, en dra ook by tot die ontwikkeling van die wortelstelsel.

Sink speel in byna al die groeifases ‘n rol. Sink aktiveer ensieme vir proteïensintese en word ook gebruik vir die vorming van chlorofil en sekere ander ensieme. Sink is ook betrokke by die omskakeling van stysel na suikers, en is noodsaaklik vir die sintese van ouksien, wat ‘n groeistimulant is.

As die plant nie wortels het nie, kan dit nie kos opneem nie. Die meeste stikstof-, kalsium- en magnesiumbemesting sal tydens die vegetatiewe of blaarstadium plaasvind, aangesien dit vegetatiewe groei stimuleer.

Ken jou kultivars

’n Mens moet verskeie faktore in ag neem met die bemesting van uie. Dit is byvoorbeeld baie belangrik om vertroud te wees met die kultivar wat geplant word. Uie is oor die algemeen sensitief vir stikstoftoediening te laat in die program, aangesien dit ‘diknekke’ sal veroorsaak.

Die groeitempo en stikstofbehoeftes van verskillende kultivars kan ook drasties van mekaar verskil. Om te verseker dat die bemestingsprogram deurgaans reg gevolg word, word blaarontledings gebruik om deurentyd die voedingstatus van die plante te monitor.

‘Diknekke’ en genetiese potensiaal

Die verhouding tussen ammonium en nitraat is ook belangrik as dit kom by ‘diknekke’ en fusariumbeheer. Hier word die verhouding volgens die genetiese potensiaal van die spesifieke kultivar gebalanseer. Dit is dus uiters belangrik om die sensitiwiteit en behoeftes van die spesifieke kultivar wat geplant word, baie goed te ken.

‘Diknekke’ is die verskynsel waar uie soos preie lyk, meestal as gevolg van faktore soos verkeerde bemesting rondom stikstof, ’n verkeerde ammonium-nitraatverhouding en die toediening van stikstof te laat in die program. Daarom is behoorlike kennis van die kultivar en die relevante voedingsbehoeftes baie belangrik.

Dit is ook belangrik om die korrekte verhouding tussen ammonium en nitraat te handhaaf en, wat vinniger groeiers betref, jou bemestingsprogram aan te pas. En dis hier waar jou Agri Technovation-spesialis an help.

Die kultivar se genetiese potensiaal bepaal wat die ontwikkelingspotensiaal is. ’n Kultivar met ’n hoë genetiese potensiaal sal waarskynlik uiteindelik ’n groter bol maak, maar die bolle kan dan te groot wees as die plantestand swak is. Dis nog ’n rede waarom dit belangrik is om vertroud te wees met die kultivar en om dit korrek te bemes.

Die bolstadium

Vanuit ’n landbou-oogpunt is die bolstadium seker die belangrikste fase van uieproduksie. Alles wat gedoen word en al die moeite wat ingesit word, bou op na die bolfase toe. Die uiebol is die produk wat uiteindelik bemark word.

Dit is dalk moeilik om te glo, maar alles voor die bolfase is die relatiewe maklike deel van uieverbouing. Van hier af word die kaf van die koring geskei. Dis hier waar die bestuur van kalsium- en kaliumbemesting belangrik raak. Kalium is nie net die duurste deel van die bemestingsprogram nie, maar bepaal ook die uiteindelike grootte en gehalte van die bolle.

Bestuur van kalsiumvlakke

Uie is ’n baie gespesialiseerde gewas en die bestuursprogram moet uitstekend wees. Een van die belangrikste bepalende faktore vir uigehalte, buiten stikstof- en kaliumbestuur, is om seker te maak dat die plant se kalsiumvlakke voldoende is. Dit verseker dat doeltreffende seldeling voor die bolstadium plaasvind en sal dan uiteindelik die bolle wat bemark word, se gehalte verbeter.

Doeltreffende kalsiumvervoer deur die plant, word deur die toediening van boor bevorder. ’n Kombinasie van die produkte CalsinatorTM en Flower PowerTM op die blare, verseker die beskikbaarheid van kalsium en verbeter die vervoer van kalsium deur die plant. Kalium en kalsium werk dus saam om uiteindelik ‘n goeie gehalte bol te verseker.

Die bestuur van swael in die program is ook belangrik, omdat dit die geur en smaak van die uie bepaal. Wanneer ’n mens te veel swael toedien, lei dit tot uie wat te veel brand. Indien te min swael toegedien word, is die uie baie soet maar karamelliseer dit nie goed nie. Let daarop dat swael ook ‘n essensiële voedingselement is.

Optimalisering van die bolstadium

Die bolstadium kan op verskillende maniere geoptimaliseer word. Kaliumbemesting is een van die belangrikste komponente by die bol van uie, maar dit is baie duur. Daar moet sover as moontlik gepoog word om kaliumopname te optimaliseer deur middels toe te dien wat die opname en vervoer van kalium deur die plant meer doeltreffend maak.

Die water waarmee baie van Suid-Afrika se boere besproei, is nie van goeie gehalte nie omdat dit baie soute bevat. Hierdie soute beskadig die uieplant se wortels, wat reeds swak is. Indien die plant nie wortels het nie, kan dit nie kos opneem nie. In hierdie geval sal die opname van kalium dus ook nie doeltreffend wees nie en die groot koste wat vir kaliumbemesting aangegaan is, was dan heel moontlik ‘n vermorste uitgawe.

Wanneer die produk Release LPHTM deur die besproeiingstelsel toegedien word, word die kalium wat toegedien word gebind in ’n organiese vorm. Dit maak dit meer herkenbaar en opneembaar vir die plant. Sodoende word beter wortelontwikkeling vir verhoogde opname gestimuleer.

Uitdagings vir plantgesondheid

Een van die grootste uitdagings van uieverbouing is om die plant gesond en groen te hou. Hoe langer die plant kan fotosinteer, hoe meer koolhidrate kan geproduseer word om na die bolle vervoer te word. Aangesien plante ’n beperkte groeitydperk het, moet fotosintese so doeltreffend as moontlik plaasvind, terwyl die blare nog regop staan.

Dit word reggekry deur seker te maak dat die magnesiumvlakke in die plant konstant optimaal bly. Die produk Magnesium-To-PerformTM is ’n vloeibare plantvoeding wat op die blare toegedien word waar dit nodig is. Dit verseker dat die plant optimaal fotosinteer.

Ten slotte

Almal besef dat boerdery die ruggraat van die ekonomie is. Agri Technovation wil graag produsente se hande sterk maak in die landboubedryf en ’n positiewe bydrae tot volhoubare boerdery lewer. Hulle help graag om saam met hul vennoot, Laeveld Agrochem, voedingstofryke voedsel volhoubaar te produseer. – Steyn van Aardt, senior agronoom: Agri Technovation

Vir meer inligting, stuur ’n epos aan Steyn van Aardt by steyn.vanaardt@agritechnovation.co.za of besoek Laeveld Agrochem by www.laeveld.co.za.