Met aartappels wat as Suid-Afrika se belangrikste groentegewas gereken word, het faktore soos die droogte ’n beduidende impak op die volhoubaarheid van die bedryf en uiteindelik die sektor as geheel.

Dr André Jooste, uitvoerende hoof van Aartappels SA, het met Elsa Esterhuizen van Grootplaas hieroor gesels.

Droogte pootjie aartappelprodusente

Rolspelers in die aartappelbedryf het te kenne gegee dat hulle in hierdie stadium bekommerd is oor die uitwerking van die droogte op veral die winsgewendheid van aartappelproduksie. Aangesien aartappelproduksie so duur is, kan droogtetoestande ’n beduidende invloed op winsgewendheid en uiteindelik ’n plaas in geheel hê.

Aartappelproduksiestreke wat ernstig deur die droogte getref is, is die Wes-Kaap, veral Ceres en die Sandveld. In Ceres is ’n aansienlike daling in hektare gesien soos wat produsente eerder hul water vir hul vrugtebome gebruik. Dit het ook ’n impak op die kontantvloei van die boerderye.

In die Oos-Kaap, veral die Patensie-area, is ook heelwat op hektare gesny, ook as gevolg van water wat eerder aan langtermyn-gewasse toegedeel word.

Die bedryf onder die vergrootglas

Dr Jooste sê die aartappelbedryf ervaar gesonde groei, veral aan die verbruikerskant. Die afgelope paar jaar was rieële pryse heelwat hoër as ’n dekade gelede. Dit beteken dat pryse meer as inflasie gestyg het.

Sowat 10% van Suid-Afrika se aartappels word na buurlande en lande van die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap (SAOG) uitgevoer. ’n Uitdaging vir die bedryf is onder andere wanneer hierdie lande hul grense sonder enige waarskuwing sluit, wat ’n groot invloed op die bedryf en die plaaslike mark het. Aartappels SA voer tans gesprekke om hierdie probleem op te los.

Knelpunte in die aartappelbedryf sluit in die kosteknyptang, wat produsente se winsgewendheid, volhoubaarheid en uiteindelik produksie beïnvloed. Marges word al hoe kleiner en aartappels word ’n hoërisiko-onderneming wat ’n hele plaas of onderneming se lewensvatbaarheid in gevaar kan stel.

Die kosteknyptang het ook ’n groot invloed op die aantal aartappelprodusente in die land gehad. Doeltreffendheid gaan in die toekoms ’n baie groter rol speel asook nuwe markte en produkinnovasie. Die bedryf hoop egter dat die versterkende rand die druk op veral ingevoerde insette soos kunsmis vir produsente sal verlaag. Die aanpassing van die nasionale minimumloon gaan ’n groot uitwerking op die bedryf hê, aangesien aartappelproduksie arbeidsintensief is.  – Elmarie Helberg, Grootplaas

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here